Првиот петок по Велигден во православната традиција е познат како Источен Петок – Балаклија, празник што се одбележува во рамки на Светлата седмица. Поради радосниот карактер на овој период, меѓу народот е познат и како Светол Петок, но и Благ Петок, бидејќи во овие денови се „блажи“ – се слави без пост и со духовна радост.
Овој ден е посветен на Пресвета Богородица, како израз на почит и благодарност кон мајката Божја, веднаш по најголемиот христијански празник – Велигден. Според народните верувања, бидејќи Богородица му ги миела раните на Исус Христос, на овој ден луѓето одат на извори, ги мијат лицето и очите или трипати префрлаат вода преку себе, верувајќи во нејзината исцелителна моќ.
Празникот најчесто се одбележува во цркви изградени покрај извори, што дополнително ја нагласува симболиката на водата како извор на живот и духовно прочистување.
Легендата за Животодавниот Извор
Празникот Балаклија е поврзан со древна легенда за чудотворен извор во близина на Цариград. Според преданието, во V век, во близина на т.н. „Златна Порта“, постоело место посветено на Пресвета Богородица, каде се наоѓал извор познат по својата чудотворна моќ.
Во тоа време, војникот Лав Маркел наишол на слеп човек кој талкал беспомошно. Додека барал вода за да му помогне, слушнал таинствен глас кој му укажал дека изворот е во близина. Откако зел кал од изворот и ја ставил на очите на слепиот, а му дал и вода да се напие – човекот веднаш прогледал.
Подоцна, Лав Маркел станал цар и наредил местото да се расчисти и над изворот да се изгради црква, нарекувајќи го „Животодавен Извор“, поради чудата што се случувале таму.
Чудата низ вековите
Со текот на времето, изворот станал место на бројни исцелувања. Дури и византискиот цар Јустинијан Велики, кој долго време боледувал, според преданието, се излекувал откако се напил од водата на овој извор.
Иако црквата била уништувана низ историјата, особено по падот на Цариград, верниците повторно го обновувале местото и ја враќале традицијата. Денешниот храм, изграден во 1835 година, сведочи за вековната вера и почит кон Богородица.
Интересно е што почитта кон Животодавниот Извор ја делат и припадници на други религии, па дури и муслиманите со уважување ја нарекуваат Богородица „Голема меѓу жените Света Марија“, а водата – „вода на Светата Марија“.
Верата што трае
Источен Петок – Балаклија останува симбол на надежта, исцелението и духовната сила. И денес, верниците масовно ги посетуваат светите извори, носејќи ја со себе вековната традиција и вербата дека благодатта на Пресвета Богородица продолжува да делува.
Овој празник не е само потсетник на чудата од минатото, туку и жива потврда на верата која опстојува низ времето.